Crisis groter dan 2008? Middelkoop over staatsschuld
Willem Middelkoop: waarom de volgende crisis groter kan worden dan 2008
08 november 2026 
6 min. leestijd

Willem Middelkoop: waarom de volgende crisis groter kan worden dan 2008


Volgens Willem Middelkoop kan de volgende crisis groter worden dan die van 2008, omdat die niet bij banken begint maar bij de financiering van overheden zelf. In dit gesprek met Madelon Vos legt hij uit waarom oplopende rentes op staatsschuld hem zorgen baren, en waarom de alarmbellen volgens hem het eerst afgaan bij Frankrijk.

In 2008 sprongen overheden bij om banken te redden. Maar wat als overheden zelf moeite krijgen om hun schulden te financieren? Dat is de kern van dit fragment met Willem Middelkoop, oprichter van het Commodity Discovery Fund en auteur van onder andere The Big Reset.

Dit fragment verscheen op 8 november 2026 en komt uit ons langere interview in Madelon Navigeert. De cijfers en voorbeelden die we bespreken, zijn een momentopname uit dat gesprek.


Van bankencrisis naar een crisis van landen

Een crisis lijkt vaak uit het niets te komen. Willem kijkt liever naar hoe de vorige is opgelost. De grote financiële crisis van 2008 werd gedempt door de balansen van banken, overheden en centrale banken te gebruiken.

Daardoor zijn de schulden van landen sterk opgelopen. Zij moesten destijds commerciële banken redden, bijvoorbeeld op Wall Street. Volgens Willem schuift het risico dan op. De volgende crisis ontstaat waarschijnlijk daar waar die schulden nu liggen: bij overheden en centrale banken.

Hij waarschuwt daar al langer voor. Hij noemt het een sovereign debt crisis, een soevereine schuldencrisis: een crisis rond de financiering van landen zelf. In augustus schreef hij er opnieuw een uitgebreide column over. En in dit gesprek zegt hij: die crisis zie je nu ontstaan.

Waaraan dan? Aan het oplopen van de rente. Beleggers eisen een hogere vergoeding voor het risico dat ze lopen als ze geld uitlenen aan de staat. Staatsobligaties gelden als de veiligste belegging die er is. Banken waarderen ze ook zo. Tot het land waar je naartoe kijkt Frankrijk heet.

Waarom Willem Middelkoop vooral naar Frankrijk kijkt

Willem schetst een mix die beleggers zenuwachtig maakt. Frankrijk houdt zich volgens hem aan geen enkele begrotingsnorm. Ook de Europese 3-procentnorm, bedoeld als bovengrens voor het begrotingstekort, wordt niet nageleefd.

Komt daar een onrustige, bijna revolutionaire sfeer bij, met grote rellen, dan gaan mensen zich afvragen: is dit het punt? Hij herinnert aan de Franse Revolutie, waarbij niet alleen de regering verdween. Ook vermogenden werden uit hun kastelen verjaagd. Tot op de dag van vandaag kun je in Frankrijk volgens hem fraaie kastelen kopen voor een paar miljoen euro, juist omdat er zoveel van zijn.

Dingen kunnen veranderen die je voor onmogelijk houdt. Rond de obligatierentes ziet Willem dat mensen nerveus worden over de financierbaarheid van overheidsschulden. Dat is precies waar hij voor waarschuwt.

Ik leg hem een bericht van de Europese Commissie voor: het spant erom, maar overheden hebben nog ruimte om hun begroting op orde te brengen. Willems reactie is droog. Als autoriteiten gaan sussen en zeggen dat het nog niet zo erg is, moet je opletten. Een crisis moet je serieus nemen zodra bestuurders benadrukken dat er geen crisis is.

Structureel meer uitgeven dan er binnenkomt

Waarom is een schuldencrisis van landen volgens Willem bijna ingebakken? Omdat overheden structureel meer uitgeven dan er binnenkomt.

Zelfs als een land zich wél aan de Europese 3-procentnorm houdt, geeft het nog altijd 3 procent meer uit dan het ophaalt. Na tien, twintig, dertig jaar loopt dat op. Bezuinigen is dan de logische stap, maar de Fransen laten volgens hem zien dat ze dat niet kunnen. Probeer maar eens de pensioenleeftijd te verhogen.

Nederland en Duitsland hebben de fiscale winkel volgens Willem netter gehouden, met een staatsschuld rond de 50 tot 60 procent van het bbp. Frankrijk zit daar ver boven, rond de 116 procent. De Verenigde Staten zitten inmiddels ook boven de 100 procent. Japan zelfs boven de 200 procent.

In het gesprek noemt Willem ook de rentespread van Frankrijk ten opzichte van Duitsland, die opliep tot zo'n 149 basispunten. Dat verschil laat zien dat beleggers Frankrijk als riskanter zien.

De grens van 100 procent, en waarom Amerika later aan de beurt is

Die 100 procent van het bbp is volgens Willem een kritieke grens. Wie dat beter wil begrijpen, verwijst hij naar het boek This Time Is Different van Carmen Reinhart en Kenneth Rogoff. Hun les: landen komen vaker in de problemen zodra de schuld over die grens gaat.

Toch kun je landen niet over één kam scheren. Amerika is minder kwetsbaar, omdat de dollar de wereldreservemunt is. De rest van de wereld heeft die dollar nodig. Daardoor kan de Amerikaanse schuld verder stijgen dan die van een land als Frankrijk, dat de eigen franc niet meer heeft. Daarom gaan de alarmbellen volgens Willem eerder af bij Frankrijk.

Europa heeft bovendien één centrale bank voor verschillende landen. Japan zit met een schuld boven de 200 procent al lang in de gevarenzone, maar kan spaargeld van burgers en bedrijven in de eigen economie houden en de eigen staatsschuld opkopen. Dat is een extra reden om landen apart te beoordelen.

Tegelijk noemt Willem de Japanse carry trade, ontstaan door jarenlange lage rente, als extra risico zodra de rente oploopt. Het uiteenvallen daarvan kan het systeem verder onder druk zetten.

Wie valt als eerste? Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk of toch Amerika?

Willem test zijn eigen inschatting regelmatig door aan AI te vragen welke vijf landen nu de hoogste kans hebben om in de problemen te komen, met een ranking en een uitleg. De namen die bovendrijven, zijn volgens hem toch Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Japan. Amerika staat onderaan dat rijtje.

Dat is opvallend, omdat veel mensen denken dat Amerika als eerste omvalt. Willem schreef ooit een boek over wat er gebeurt als de dollar valt. In dit gesprek is hij daar helder over: Amerika komt niet als eerste in de problemen.

Hij let extra op vroege waarschuwingssignalen, omdat crises vaak overslaan. Denk aan de Aziëcrisis van 1997 en 1998. Je ziet eerst problemen op één plek, daarna besmetting naar andere landen, beurzen of bedrijven.

In het gesprek noemt hij bankenaandelen die voor het eerst duidelijk corrigeren. Ook AI begint serieus te corrigeren. Een grote crisis begint volgens hem vaak daar waar de grootste bubbel zat en de meeste hefboom. Als AI nu die bubbel is, verwacht hij dat de eerste slachtoffers daar vallen.

Private equity noemt hij als ander voorbeeld. De eerste fondsen zijn op slot gegaan: beleggers konden er geen geld meer uithalen, omdat er te veel uitstroomde.

Voor westerse, ogenschijnlijk sterke landen blijft de vraag: wie is de eerste? Frankrijk zou dat land kunnen zijn. Of een ander. Het Verenigd Koninkrijk had volgens Willem al een Liz Truss-moment. Niet alleen op het randje, zegt hij. Zij moest aftreden om het vertrouwen terug te brengen.

Als er over twintig jaar een boek wordt geschreven over The Great Sovereign Debt Crisis, kan dat moment volgens hem het eerste signaal zijn waarop beleggers zagen: landen zelf komen nu in de problemen.

Waarom bezuinigen vastloopt en de geldkraan weer in beeld komt

Hoe los je zo'n schuldencrisis dan op? Landen kunnen bezuinigen, maar dan stort de economie in. En het vertrouwen van de bevolking verdwijnt helemaal.

Daarom weet je volgens Willem bijna zeker wat landen gaan doen: opnieuw de geldkraan opendraaien. Alleen hoeft dat niet alleen via de eigen centrale bank. Hij wijst op de balans van het IMF, die volgens hem nog relatief schoon is. Zo schoon als de balansen van centrale banken voor 2008.

De balans van de Federal Reserve was voor de val van Lehman Brothers volgens hem zo'n 700 miljard dollar. Daarna liep die op naar 4.000 tot 5.000 miljard. Dat is het patroon dat hij voor zich ziet: als overheden zelf klem komen te zitten, zoeken ze weer een balans die nog ruimte heeft.

Wil je Willems redenering en mijn vragen helemaal horen? Bekijk de video: Willem Middelkoop: waarom de volgende crisis groter kan worden dan 2008. Voor alle achtergrond kun je ook het volledige interview in Madelon Navigeert bekijken.

Veelgestelde vragen

Wat is een soevereine schuldencrisis?

Een soevereine schuldencrisis, of sovereign debt crisis, is een crisis rond de financiering van landen zelf. Beleggers raken dan minder bereid om overheden tegen een lage rente geld te lenen, omdat ze meer risico zien in de staatsschuld. Willem Middelkoop waarschuwt dat de volgende grote crisis hier kan ontstaan, in plaats van opnieuw bij commerciële banken.

Waarom kan de volgende crisis groter worden dan die van 2008?

In 2008 losten overheden en centrale banken de bankencrisis op door schulden op hun eigen balans te nemen. Volgens Willem Middelkoop is het risico daarnaar verschoven. Als landen zelf in de problemen komen, is de vangnetfunctie van 2008 veel moeilijker te herhalen. Daarom kan zo'n crisis volgens hem groter worden dan de Wall Street-crisis van 2008.

Waarom kijkt Willem Middelkoop vooral naar Frankrijk?

Omdat Frankrijk volgens hem de begrotingsnormen niet naleeft, een hoge staatsschuld heeft rond de 116 procent van het bbp, en weinig ruimte heeft om te bezuinigen. In het gesprek noemt hij ook een oplopende rentespread ten opzichte van Duitsland. Frankrijk heeft bovendien geen eigen munt meer, terwijl Amerika de dollar als wereldreservemunt heeft. Daardoor gaan de alarmbellen eerder af bij Frankrijk.

Wat betekent de grens van 100 procent staatsschuld?

Willem Middelkoop verwijst naar het boek This Time Is Different van Reinhart en Rogoff: boven een staatsschuld van 100 procent van het bbp wordt de situatie kritiek. Die grens is geen automatische instorting. Amerika kan meer hebben door de rol van de dollar, en Japan financiert veel schuld binnenlands. Voor een land als Frankrijk weegt die grens volgens hem zwaarder.

Op de hoogte blijven van nieuwe videos, vergeet niet te abonneren op mijn youtube kanaal: https://madelonvos.nl/abonneergratis

De content van Madelon Vos is bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's mee en je blijft zelf verantwoordelijk voor je keuzes.

Over de schrijver
Mijn naam is Madelon Vos en sinds 2013 ben ik actief binnen de cryptobranche. Zo schreef ik columns over cryptocurrencies, economie, investeren en traden voor vele bekende beleggingswebsites, was ik drie jaar co-host bij de podcast genaamd: De Cryptocast van BNR Nieuwsradio en gaf ik het vak Technische Analyse op de Hogeschool van Amsterdam. Inmiddels focus ik mij voornamelijk op het creëren van (video)content over de economie, investeren én bitcoin. Graag deel ik mijn kennis en enthousiasme met jou.
Reactie plaatsen